جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1390/04/02 - روزنامه سراسري صبح ايران (پنجشنبه) نسخه شماره 3905

 مقاله 

 نقاشي ديواري در دوره صفوي و قاجار

تهيه و تنظيم : مهناز حسين زاده فيروزآبادي

زير نظر: محمد علي محراب بيگي

ديوارنگاري و نقاشي ديواري هنري به شدت وابسته ساير هنرهاي تجسمي از جمله نگارگري، مينياتور و ... است. در دوره صفوي در پي تماس هاي مکرر ايرانيان و اروپائيان ابداعاتي بروز نمود و موجب تحول در هنرهاي تجسمي ادوار پس ازخود گرديد. از ويژگي هاي نقاشي هاي صفوي، وابستگي و همانندي هاي سبک شناسي در نقاشي هاي نسخ خطي و ديوار نگاره هاست. از جمله دست آوردهاي مهم هنر نگارگري صفوي علاوه بر نقاشي هاي رنگ روغني گل و مرغ به گونه نوظهور ديگري از نقاشي اين دوران اشاره نمود که با رواج در طبقات عادي جامعه زمينه ساز شکل گيري نقاشي قهوه خانه در دوران قاجار مي گردد.

نکته ديگر در خصوص تحولات ياد شده در نگارگري عهد صفوي و تاثيرات برگرفته از هنر اروپايي، تحول در ديدگاه هنرمند است به طوري که در آثار اين دوران به مرور، مضامين بر گرفته از هنر غرب در حوزه فرهنگ سازي نيز موثر واقع شده و علي رغم آثار مکاتب نقاشي سنتي ايران، واقع گرايي را در تجسم مضامين دنيوي و مادي گسترش مي دهد.برخي محققان ايران، دوران قاجار را سرزمين نقاشي ها ناميده اند. چرا که در اين دوران نقاشي هاي ديواري و تابلو ها در تمام نقاط کشور،از منازل اعياني تا قصر هاي قاجاري ،پراکنده بودندچنان وسعتي که در هيچ زمان ديگري سابقه نداشته است. در اين دوره نقاشي ها جزيي از بدنه ساختمان هاي درباري،دولتي و منازل اشرافي بوده اند که در گوشه وکنار کشور ساخته مي شدند که اغلب به اندازه طبيعي ترسيم مي شده اند. در دوران قاجار وبه خصوص در عهد فتحعليشاه، نقاشي هاي ديواري متعددي پديد آمدند که متاسفانه اکنون تنها تعداد اندکي از اين نقاشي هاي ديواري در مکان اصلي بر جاي مانده اند.از بسياري نقاشي ها،تنها عکس هايي پراکنده باقي مانده و برخي همچون نقاشي هاي کاخ نگارستان جابه جا شده و قطعات آنها در خزانه کاخ موزه گلستان نگهداري مي شوند.نقاشي هاي کاخ سليمانيه از جمله آثار معدودبرجا مانده در مکان اصلي خود است واز جهاتي منحصر به فرد به شمار مي آيد. اين نقاشي هاي ديواري نمونه بارزويگانه اي از نقاشي قاجاري اند.كاخ چهل ستون قزوين تنها يادگار مكتب نقاشي دوره صفوي در دنياست که عاري از تاثيرات نقاشي غربي است. نقاشي هاي ديواري کاخ چهل ستون قزوين نمونه اي از هنر نگارگري مکتب قزوين و داراي شهرت جهاني است. ديوارنگاره هاي ديوارهاي اين بنا در نوع خود منحصر به فرد و وجود سه لايه ديوارنگاره حاکي از گذشت ادوار مختلف تاريخي بر آن است. در قسمت ورودي پله هاي عمارت، يكي از نمونه شاهكارهاي نقاشي حبيب الله مش که به كار بردن شيشه براي محافظت نقاشي هاي ديواري اين بنا سبب از ميان رفتن رنگ ها مي شود. در حاشيه نقاشي ها تزييناتي متعلق به دوره صفويه نيز ديده مي شود. تذهيب به شيوه گل و بته و ترنج با ابعاد بزرگ بر زمينه سفيد، تذهيب اسليمي و ترنج روي زمينه گچي، تزيينات نقاشي با طلاكاري برجسته و فرورفته (لاچيني با گچ)، تزيينات روي چوب از حاشيه هايي است كه بر دور نقاشي ها و روي ستون ها و طاق هاي چهلستون به كار رفته است. بعضي از نقاشي هاي اين مجموعه مرمت شده اند و بعضي از آنها هنوز دست نخورده مانده اند. مجموعا بيش از 130 قطعه نقاشي در كاخ چهلستون وجود دارد كه بيشتر آنها متعلق به دوره صفويه و تعدادي از آنها متعلق به دوران قاجار است. متاسفانه بخش اعظمي از اين ديوار نگاره ها از بين رفته است. اما از آنچه در سفرنامه ها و يادداشت هاي جهانگردان، نقاشان و سفيران اروپايي آمده مي توان دريافت كه نقاشي هاي اين كاخ بسيار با شكوه و جذاب بوده است. قطع درختان محوطه داخلي و رفت و آمد خودروها را در خيابان مقابل اين بنا و استفاده نادرست از فضا و قرار دادن كتابخانه در اين بنا از جمله عوامل تسريع كننده فرسودگي نقاشي ها دانسته نيز سبب از ميان رفتن تدريجي آثار نقاشي ديواري عمارت چهل ستون قزوين مي شود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
آزمون و سنجش
اقتصاد و بازار
اجتماعي
مرز پر گهر
دريچه هنر
دانش و پژوهش
در قلمرو ورزش
آگهي هاي روزنامه
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته